سود جامع
بر گرفته از استاندارد6،استانداردهای حسابداری < گزارش عملکرد مالی<
صورت سود و زیان جامع به طرق زیر به اهداف گزارشگری مالی كمك میكند:
الف .تركیب اطلاعات مربوط به جنبه عملیاتی عملكرد و موارد مرتبط با آن با سایر جنبههای عملكرد مالی واحد تجاری.
ب.ارائه اطلاعاتی كه همراه با اطلاعات مندرج در سایر صورتهای مالی اساسی، برای ارزیابی بازده سرمایهگذاری در یك واحد تجاری مفید واقع شود.
صورت سود و زیان جامع باید موارد زیر را به ترتیب نشان دهد:
الف .سود یا زیان خالص دوره طبق صورت سود و زیان.
ب .سایر درآمدها و هزینههای شناسایی شده به تفكیك.
ج .تعدیلات سنواتی.
با توجه به مطالب فوق صورت سود و زیان جامع زمانی کاربرد خواهد داشت که کلیه موارد لازم ( 3 مورد بالا در آن منعکس شوند ).
در نتیجه مورد الف (سود یا زیان خالص دوره) در صورت سود و زیان شناسایی و منعکس می گردد.مورد ج (تعدیلات سنواتی) نیز در صورت وجود (معمولا" در شرکتها وجود دارد)در گردش سود یا زیان انباشته شناسایی و منعکس می گردد.ولیکن مورد ب (سایر درآمدها و هزینههای شناسایی شده به تفكیك) که شامل موارد زیر می باشد:
الف .درآمدها و هزینههای تحقق نیافته ناشی از تغییرات ارزش داراییها و بدهیهایی كه اساساً به منظور قادر ساختن واحد تجاری به انجام عملیات به نحو مستمر نگهداری میشـود و به موجب استانداردهای حسابداری مربوط مستقیماً به حقـوق صاحبـان سرمایـه منظـور میشود (از قبیل درآمدهـا و هزینههای ناشی از تجـدیـد ارزیابی داراییهای ثابت مشهود).
ب.درآمدها و هزینههایی كه طبق استانداردهای حسابداری به استناد قوانین آمره مستقیماً در حقوق صاحبان سرمایه منظور میشود (از قبیل مابهالتفاوتهای حاصل از تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی موضوع ماده 136 قانون محاسبات عمومی).
در شرکتها بسیار به ندرت اتفاق می افتند و وجود دارند، در نتیجه :
هرگاه اجزای صورت سود و زیان جامع محدود به سود یا زیان خالص دوره و تعدیلات سنواتی باشد، ارائـه صورت سود و زیان جامع ضرورتی ندارد.
در حال حاضر، بموجب استانداردهای حسابداری ایران و یا به استناد قوانین،برخی درآمدها و هزینه ها در صورت سود و زیان دوره منظور نشده و در صورت سود و زیان جامع منعکس و در بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه طبقه بندی می گردند.از جمله این اقلام می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1-مازاد تجدید ارزیابی داراییهای ثابت مشهود،داراییهای نامشهود و سرمایه گذاریهای بلندمدت.
2- سود و زیان تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در شرکتهای دولتی مشمول ماده 136 قانون محاسبات عمومی.
3- بخشی از وجوه دریافتی توسط شرکتهای آب و برق از مشترکین(که طبق قانون به عنوان حقوق عمومی طبقه بندی می شود).
4- تفاوت تسعیر صورتهای مالی واحدهای مستقل خارجی.
موارد زیر از جمله دلایلی است که باعث عدم تحقق درآمدها و هزینه های فوق گردیده و لذا بندرت صورت سود و زیان جامع،همراه صورتهای مالی شرکتها مشاهده می شود:
1- بطور کلی مازاد تجدید ارزیابی داراییها در شرکتها(به استثنای شرکتهای دولتی که طبق مقرارت برنامه های سوم وچهارم توسعه اقتصادی کشور اقدام به تجدید ارزیابی داراییهای خود نموده اند) در سال تجدید ارزیابی،مشمول مالیات می باشد.
2- استهلاک مازاد حاصل از تجدید ارزیابی داراییهای شرکتها(به استثنای شرکتهای دولتی که طبق مقرارت برنامه های سوم وچهارم توسعه اقتصادی کشور اقدام به تجدید ارزیابی داراییهای خود نموده اند)جزو هزینه های قابل قبول نمی باشد.
3- تجدید ارزیابی داراییها مستلزم پرداخت هزینه های کارشناسی و ارزیابی است.
4- از آنجا که سرمایه گذاریهای بلند مدت برای مدت طولانی نگهداری می شوند،ارزش بازار آنها از نظر مربوط بودن به انداره گیری سود و زیان دوره،اهمیت چندانی ندارد زیرا که مدیریت شرکت قصد و یا توان آن را ندارد که این ارزش را از طریق فروش آنها متبلور سازد. به همین دلیل عمدتا از روش بهای تمام شده پس از کسر هرگونه ذخیره کاهش دائمی در ارزش استفاده می شود.البته صورتهای مالی سال 1385 شرکت رادیاتور ایران(سهامی عام) که یکی از شرکتهای پذیرفته شده در بورس می باشد،حاوی صورت سود و زیان جامع از بابت تجدید ارزیابی سرمایه گذاریهای بلند مدت می باشد.صورتهای مالی شرکت مذکور در سایت بورس قابل مشاهده می باشد.
5- سود و زیان تسعیر داراییها و بدهیهای ارزی در شرکتهای دولتی (مشمول ماده 136 قانون محاسبات عمومی) و همچنین بخشی از وجوه دریافتی توسط شرکتهای آب و برق از مشترکین(که طبق قانون به عنوان حقوق عمومی طبقه بندی می شود)،در صورت سود و زیان جامع اینگونه شرکتها منعکس می گردد . صورتهای مالی شرکتهای یاد شده کمتر در معرض دسترسی و مشاهده می باشد.
6- طبق استاندارد حسابداری شماره 16،روش تسعیر صورتهای مالی خارجی،به رابطه عملیاتی و تامین مالی بین واحد تجاری گزارشگر و عملیات خارجی بستگی دارد.طبق بند 27 این استاندارد،عملیات خارجی به دو بخش "عملیات خارجی لاینفک از عملیات واحد تجاری گزارشگر" و "واحد مستقل خارجی" تفکیک می شود.نشانه های تشخیص عملیات خارجی به عنوان "واحد مستقل خارجی"طی بند 30 استاندارد مذکور تشریح گردیده است.در برخی موارد،تشخیص "واحد مستقل خارجی" از "عملیات خارجی لاینفک از عملیات واحد تجاری گزارشگر" به وضوع میسر نیست و طبقه بندی مناسب عملیات خارجی مستلزم اعمال قضاوت است.در حال حاضر،کمتر شرکتی در ایران دارای واحد مستقل خارجی مطابق با شرایط مندرج در استاندارد حسابداری شماره 16 می باشد.اگر صورتهای مالی شرکت ایران خودرو که دارای عملیات خارجی در کشورهایی نظیر آذربایجان و سوریه می باشد،مشاهده کنید،خواهید دید که فاقد صورت سود و زیان جامع می باشد.